آخرین صف بندی قدرت های جهانی: بخش دوم

دکتر کوروش گرجی

به نقل از خبرگزاری فارس، معمولا طلوع قدرت یک هژمون جدید، پس از بحرانهای جهانی رخ داده و برخی از کشورهای فرسوده شده از این بحرانها، برای تامین امنیت خود، به این هژمون جدید پیوسته و به تثبیت قدرت آن کمک میکنند. متحدان هژمون سابق هم دو راه پیش روی خود دارند: ایجاد ائتلاف برای مقابله با ظهور هژمون جدید و یا پیوستن به صف متحدان آن. بر اساس تجربه تاریخی، منافع اقتصادی نیز به اندازه منافع امنیتی، در شکل گیری و از هم پاشیدن این اتحادها نقش دارند.
در بخش اول این مقاله، تاکید شد که کشورها دارای منافع استراتژیک ثابت و روابط استراتژیک متغیر بوده و حتی دو کشور میتوانند در چندین حوزه، متحد و دارای منافع مشترک و همزمان، در چندین حوزه دیگر، در تضاد منافع باشند.

بررسی آخرین صف بندی قدرت های جهانی – بخش یکم

بر همین اساس، اروپا که برای حفظ امنیت خود باید حتما به قدرتی در حد روسیه وابسته باشد، با ناامیدی از آمریکا، نزدیکی به کشور چین را انتخاب کرد؛ زیرا حتی تهدید اتمی فرانسه و انگلیس نیز، مانع پیشروی بیشتر روسیه نگردید.
در سوی دیگر، روسیه از فترت آمریکا و سردرگمی اروپا، نهایت استفاده را برده و در اوکراین پیشروی کرد. خروج آمریکا از مذاکرات روسیه-اوکراین، نشان داد تا زمانی که آمریکا به تقویت اروپا نپردازد، توسط روسیه تحمل میشود؛ این در حالی است که اگر چین به قدرت اول جهان تبدیل شود، به دلیل همسایگی، دردسرهایی برای روسیه فراهم میشود. مشکل دیگر روسیه، عدم وجود یک ساختار سیاسی مستحکم و اتکای آن به تک مهره ای به نام ولادیمیر پوتین است که در صورت تشدید تنش روسیه-اروپا، جان وی در خطر قرار خواهد گرفت مخصوصا زمانی که روسیه، رژیم صهیونی را تحت فشار قرار دهد زیرا اسراییل در ترور چیره دست بوده و هیچگونه مرز اخلاقی را هم رعایت نمی کند.

توقف مذاکرات روسیه، عقب نشینی موقت از جنگ یمن، وقفه در مذاکره با ایران، خروج شرکتهای آمریکایی از هند و آغاز درگیری هند-پاکستان، شکستهای ثبت شده در کارنامه هژمون رو به افول جهان، آمریکا است. مذاکره با ایران، کم اهمیت ترین و درگیریهای هند، مهمترین موضوع برای آمریکاست. مکانیزم ماشه که در برجام مورد موافقت مذاکره کنندگان ایرانی قرار گرفت، این کشور را بسیار محتاط کرده و در نتیجه نمیتواند از قابلیتهای نظامی خود استفاده کند. ضعف زیرساختها و تکنولوژی منجر به خروج شرکتهای بزرگ از هند که قرار بود جایگزین چین شود، گردید. آغاز درگیریها در هند نیز، اولین گام در ایجاد زنجیره جدید تولید کالا در جهان آینده را با چالش مواجه کرد.

حمله ی آمریکا به ایران، چه زمانی و چگونه؟

بر اساس رسانه ها، چین برخی از کریدورهای تجاری خود را از ایران دور کرد. تحلیلگران، دلیل این امر را تصمیمات عجیب دولت ایران عنوان میکنند که نگاهی غیر واقع بینانه به مسائل ژئوپلتیک و دنیای غرب دارد. بیشترین سود از ناامنی و جنگ در هند، نصیب چین میگردد و رسانه ها مواردی در خصوص رد پای چین در آغاز درگیری های هند-پاکستان برشمرده اند. قطعا چین تلاش خواهد کرد تا جای پای خود در بازار انرژی جهان را محکم کند. بنابراین باید منتظر ملاقات مقامات چینی با تولید کنندگان نفت و گاز باشیم. بازار انرژی، جایی است که اروپا، چین و آمریکا بر سر آن، مبارزه ای نفس گیر را تجربه خواهند کرد و همکاری ایران در این زمینه، نقش مهمی در تعیین برنده این میدان خواهد داشت.
مشکلات اقتصادی شدید پاکستان، ناشی از تعاملات با سازمانهای جهانی اقتصاد بوده و به گواه تاریخ، تشدید تنش با همسایه شرقی منجر به دریافت کمکهایی از سایر کشورها میگردد و یک کودتای نظامی نیز در این مواقع، دور از ذهن نیست. امروزه پاکستان دارای روابطی نزدیک با اروپا و چین بوده و دشمن اصلی آن، یعنی هند در اردوی آمریکا تعریف می شود. فرار سرمایه از هند، مطلوب چین و شکست کریدور هند، مطلوب انگلیس بوده و ما شاهد تقابل سلاحهای چینی و انگلیسی در برابر سلاحهای ساخت آمریکا، فرانسه و اسراییل هستیم. فروش مهمات به اوکراین، زرادخانه پاکستان را نسبتا خالی کرد تا چشم امید به شجاعت ارتش و سلاح هسته ای خود بدوزد و به نظر نمیرسد که آمریکا از هیچکدام از طرفین، حمایت خاصی به عمل آورد.
بعید است که ژاپن و کره برای فرار از سلطه آمریکا، خود را به دامان چین بیندازند و موضع نزدیک آنها به این کشور، ناشی از ضعف شدید آنها است.
ترکیه، عربستان و اسراییل، چندین ناکامی کسب کرده و درگیر مسائل زیادی هستند. کمک ترکیه به پاکستان؛ در راستای منافع اروپاست. جمهوری آذربایجان هم پالسهایی برای نزدیکی به ایران و روسیه، صادر کرد تا بدینوسیله ارمنستان از معادلات مربوط به کریدورهای تجاری کنار گذاشته شود. ارمنستان مزد نزدیکی به آمریکا را اینگونه گرفت.
هند که رشد اقتصادی بالای 8 درصد خود را مدیون فعالیت در حوزه های نرم افزاری است، به کشوری برای آزار مسلمانان تبدیل و در مواجهه با یک اقدام تروریستی مشکوک، وارد جنگ با پاکستان شد. حتی القاعده هم که دست پرورده CIA و ISI پاکستان میباشد، در برابر هند اعلان جهاد کرد. این ناامنی، ضربه بزرگی به نقش هند در نظم جدید زده و عملا کریدور هند-امارات-عربستان-اسراییل-اروپا را متوقف نمود.
تناقض گویی آمریکا مذاکره با ایران را پیچیده کرد. در حالیکه اجرای مکانیزم ماشه، نقل مجالس در اروپا میباشد، اصرار ایران بر بی توجهی به چین، یکی از معماهای این روزهاست. بزرگترین تولید کننده جهان یعنی چین، روسیه را از دام تحریمهای آمریکا رهاند اما ایران، کالای چینی را بطور غیرمستقیم و از طریق امارات تهیه میکند و این نیز معمای دیگری در خصوص ایران است. امارات در پازل انگلیس و اروپا بازی و شبکه مالی روسیه را که شروع به دور زدن تحریم کرده بود، متلاشی نمود؛ اما هنوز این اقدام بر علیه ایران انجام نشده و البته این اتفاق، دیر یا زود رخ خواهد داد. کنار اشتباهاتی که دولتمردان ایرانی انجام دادند، تقدیر چندین پاس گل بی نظیر برای ایران داشت: جنگ پاکستان-هند، برای مدتی ایران را از کانون توجهات دور کرده و تروریستهای شرق ایران نیز متوجه هند شده و به مراکز تربیت تروریست هم ضرباتی از سوی هند وارد گردید. شجاعت یمن منجر به عقب نشینی موقت آمریکا از جنگ و تنهایی اسراییل شد. ایران بدون درگیری از سوریه خارج شد؛ اما ترکیه و اسراییل بخشی از تمرکز خود را بر این کشور گذاشته و بطور آسیب پذیری در منطقه پخش شدند. جمهوری آذربایجان اتصال ایران به گرجستان و روسیه را مجددا اعلام کرد.
ایران باید متوجه مرزهای شرقی باشد زیرا تشدید درگیری هند-پاکستان، موجی از مهاجرت به سوی ایران را آغاز کرده، تروریستها در میان پناهجویان وارد ایران شده و بحرانهای نان، بنزین، برق و امنیت، جلوه جدیدی به خود میگیرد. تولید و صادرات برنج هندی و پاکستانی دچار اخلال شده و بحران غذا در جهان، رنگ نوینی به خود میگیرد. حتی ممکن است که آسیای میانه توسط دستهای پنهان آمریکا دچار بحران گردد تا چین تحت فشار قرار گیرد. جنگ در اقیانوس هند، می تواند شبکه ی توزیع کالا در این منطقه را با اشکال مواجه نموده و در نتیجه تورم در کشورهای مصرف گرا دور از انتظار نیست.اما همواره سئوال اساسی این است که آیا دولت ایران از این فرصتها استفاده خواهد کرد؟

در این نوشتار، از مشورت آقای دکتر شهریار شیرخانی بهره برده شد.