پشت پرده ی حمله ی اخیر اسراییل به ایران

دکتر کوروش گرجی

از آغازین دقایق حمله رژیم صهیونیستی در بامداد شنبه 5 آبان 1403 به ایران، تلویزیون های فارسی زبان بیگانه مثل بی بی سی فارسی و تلویزیون صدای آمریکا، سر از پا نمی شناختند. مجریان این شبکه ها که به دنبال ربودن گوی سبقت از یکدیگر بودند، جمله ای را بارها تکرار می کردند: “از حمله ی اسراییل به شهری که در اون زندگی می کنید برای ما فیلم بفرستید” و در ادامه بطور خاص از شهرهای تهران، اصفهان، شیراز، کرج، تبریز، کرمانشاه و اهواز نام میبردند. همین اتفاق، نشان دهنده ی دو نکته است: ابتدا اینکه خودفروختگانی که در این شبکه ها کار میکنند، عمیقا باور دارند که ارتش اسراییل در برابر ایران، برتری افسانه ای دارد و دوم اینکه فکر میکنند مردم ایران در برابر حمله ی بیگانه حتی به شهر محل سکونتشان هم ساکت می مانند. این دو مورد را در اینجا ذکر کردم تا در همین ابتدای مقاله، به عمق بلاهت کسانی که اخبار این شبکه ها را باور می کنند، اشاره ای کرده باشم. این رسانه ها حتی پس از مشاهده ی عملکرد پدافند ایران در برابر حمله ی اسراییل نیز همچنان سعی دارند تا مردم ایران را از قدرت افسانه ای اسراییل و آمریکا بترسانند. یادآوری این جمله از صادق زیباکلام نیز خالی از لطف نیست که می گفت: “اگر اسراییل به ایران حمله کند، حتی یک تیربرق هم در ایران سالم نمی ماند”.

با این حال، نسخه ی بین المللی همین رسانه ها که جزو رسانه های جریان اصلی محسوب می شوند، رویکردی کاملا متفاوت اتخاذ کردند. این رسانه ها که پس از عملیات وعده ی صادق2، دائما از تلاش های آمریکا برای کاهش ابعاد حمله ی اسراییل به ایران خبر می دادند، پس از بامداد 5 آبان نیز همین خط را تعقیب نمودند. به عنوان چند مثال می توان به مقاله ی واشنگتن پست با عنوان “اسراییل شدت حمله ی خود به ایران را تخفیف داد تا مانع تشدید تنش گردد”، اشاره کرد. تمامی این رسانه ها بطور همسو با دولت بایدن، روی این نکته متمرکز شدند که آمریکا هیچ دخالتی در این حمله نداشت؛ اگرچه انتقال هواپیماهای F16 و سیستم های پدافند به منطقه، کمک غیر مستقیم آمریکا به رژیم صهیونیستی و سوخت رسانی هوایی به جنگنده های اسراییلی برای بازگشت به سرزمین های اشغالی، کمک مستقیم آمریکا به این رژیم است.

این رویکرد متفاوت رسانه های فارسی زبان بیگانه، نشان از یک سناریوی از پیش نوشته شده دارد. سناریویی که قطعا توسط سرویس های امنیتی کشورهای متخاصم نوشته شده است؛ بنابراین باید تا دیر نشده با بکارگیری همین شاخص، فضای مجازی و رسانه ای داخل ایران را از کسانی که نظر سرویس های امنیتی بیگانه را منعکس می کنند، پاکسازی کرد.

هواپیماهای اسراییلی که در پناه جنگنده ها، سوخت رسان ها و پدافند آمریکا وارد حریم هوایی عراق شده بودند، گویا از فاصله ای بیش از 100 کیلومتری از مرز ایران، موشک های خود را رها کرده و بلافاصله منطقه را بسوی سرزمین های اشغالی ترک کردند. نزدیک نشدن هواپیماهای اسراییلی به حریم هوایی ایران، می تواند نشانه ی قدرت پدافند ایران و یا عدم شناخت کشورهای متخاصم از نحوه ی عملکرد پدافند کشورمان باشد. در اینجا یادآوری این جمله از محمدجواد ظریف نیز خالی از لطف نیست که می گفت:”آمریکا می تواند با فشار دادن یک دکمه، کل پدافند ایران را از کار بیندازد”.

شکست ائتلاف پدافندی، درخشش موشکی تهران

شکی برای تحلیلگران بین المللی وجود ندارد که حمله ی اسراییل، به هیچ وجه قابل مقایسه با عملیات سهمگین و شجاعانه ی وعده صادق 2 نیست؛ اما از اینکه رژیم صهیونیستی با حمله ی مستقیم به خاک ایران، برخی از خطوط قرمز را رد کرده نیز تردیدی وجود ندارد. پیش از این نیز، در مقاله ای متذکر شده بودم که اولین هدف اسراییل، احتمالا سیستم پدافندی ما خواهد بود؛ زیرا این سیستم پدافند یکپارچه، بزرگترین برتری اسراییل و متحدانش را بی اثر کرده است؛ اما قطعا امروز و با انجام این عملیات، شناخت کشورهای متخاصم از سیستم پدافندی ایران، افزایش یافته است.

عکس العمل مردم ایران در مقایسه با عکس العمل ساکنان سرزمین های اشغالی نیز نکاتی در خود نهفته دارد. با اعلام آغاز حمله  ی اسراییل، مردم ایران به شکل های مختلف به شکار لحظه ها روی آوردند. جمعیت کثیری از سر کنجکاوی به پشت بام ها رفته و از اولین ساعات صبح فردا، همه چیز در ایران عادی بود. این در حالی است که اسراییل وانمود کرده بود که حمله، بسیار عظیم و ادامه دار است. شاید هم اینطور بود و پدافند ایران، عملکردی فوق العاده داشت. در سوی دیگر، میلیون ها اسراییلی در واکنش به یک ریزپرنده، به پناهگاه هجوم برده و بطور روزانه تعدادی از آن ها زیر دست و پا آسیب دیده و یا کشته می شوند. این تفاوت عملکرد، هم می تواند ریشه های فرهنگی داشته باشد و هم می تواند نشان دهنده ی این نکته باشد که عملیات های انجام شده بر علیه اسراییل، منجر به نابودی اعتماد ساکنان سرزمین های اشغالی به سیستم دفاعی شان شده است.

در وعده صادق 1، ایران با احتیاط نسبت به سامانه پدافندی اسراییل، رفتار کرده و با ارسال انبوه پهپادهای قدیمی و کروز، راه را برای موشک های اصلی خود باز کرد. در وعده ی صادق 2، ایران با اطمینان کامل از برتری تکنولوژیک خود، مستقیما به پایگاه های نظامی دشمن حمله نمود. حتی عملیات وعده ی صادق 1 با اطلاع رسانی به حریف انجام گرفت تا دشمنان در آمادگی کامل باشند و ایران بتواند ضمن بهره برداری رسانه ای، ارزیابی درست تری از توان تدافعی اسراییل و متحدانش به دست آورد. در عملیات وعده صادق 2، اطمینان از برتری تکنولوژیک و عدم تمایل به کشتار، منجر به این شد که ایران به سامانه های تدافعی اسراییل، حمله ی مستقیم نکند؛ بلکه این سامانه ها را به روش های دیگر از کار بیندازد. اما در حمله ی اسراییل، شرایط به گونه ای دیگر بود. اگرچه  اسراییل ادعا میکرد که دست های بلندی دارد که به سرتاسر خاک ایران می رسد اما مستقیما به سامانه های پدافندی ایران حمله کرد. در هر سامانه تعدادی اپراتور حضور دارند و این امر منجر به شهادت و زخمی شدن تعدادی از این دلاورمردان شد. از سوی دیگر، آسیب وارده به سیستم پدافندی، منجر به آسیب پذیر شدن منطقه ی تحت پوشش گردید. قطعا اگر در کوتاه مدت و پیش از بازسازی و جایگزینی سیستم های آسیب دیده، تنش ها ادامه پیدا کند، هدف بعدی اسراییل، مناطق اطراف همین پدافند های آسیب دیده خواهد بود. این نشان می دهد که اگرچه پدافند ایران کارآمدی خود را نشان داد اما احتمالا اسراییل به دنبال مقدمه چینی برای برداشتن یک گام دیگر به جلو است.

همزمان با حمله اسراییل، جیش الظلم دست به تحرکات تروریستی زده و تا مدتی بعد از اعلام رسمی اتمام حمله ی اسراییل، پدافند ایران همچنان مشغول دفاع در برابر ریزپرنده ها بود. این امر نشان می دهد که کارفرمای حمله ی اسراییل و عملیات های تروریستی انجام شده، یکسان است. ناتوانی پدافند اسراییل در رهگیری پهپادهای قدیمی و موشک های بزرگ ایران و در عین حال،  توفیق پدافند کشورمان در رهگیری کوادکوپتر های ریز جثه ی دشمن، گوشه ی دیگری از برتری تکنولوژی ایران را به نمایش می گذارد؛ اما با این حال، کمک اطلاعاتی مردم برای شناسایی جاسوسانی که با کمک ریزپرنده ها به سیستم پدافند ایران حمله کرده بودند، ضروری است. دستگاه های اطلاعاتی-امنیتی باید مماشات با حامیان داخلی جیش الظلم و سایر گروه های تروریستی تجزیه طلب را کنار بگذارند.

تجهیز و پشتیبانی ارتش اسراییل توسط آمریکا، جریان حمایت مالی آمریکا از اسراییل، بکارگیری تکنولوژی آمریکا در کلیه سلاح های ساخت اسراییل از جمله سامانه های پدافندی آن، حمایت دیپلماتیک آمریکا در مجامع بین المللی، هماهنگی کامل سران دو کشور پیش از اجرای هر تصمیم و غیره، به خوبی نشان می دهد که ایران در حال جنگ با آمریکا است و اسراییل فقط یکی از پایگاه های نظامی آمریکا در غرب آسیا است. در این پایگاه نظامی، از سپر انسانی برای پوشش نظامیان استفاده شده و وجود سپر انسانی، نیاز به یک روکش زیبای دموکراتیک را برای این پایگاه نظامی، ضروری می سازد. در چنین شرایطی، نیاز به پشتیبانی ایدئولوژیک به چشم می خورد تا مردم تشکیل دهنده ی این سپر انسانی، بتوانند در شرایط جنگی همیشگی این پایگاه، دوام بیاورند. هر یک از انسان هایی که در این پایگاه نظامی زندگی می کنند بر اساس میزان باوری که به این ایدئولوژی و شعارهای دموکراتیک دارند، دارای پتانسیل سرپیچی از قوانین دیکته شده توسط واشنگتن می باشند. در یک جمله، می توان اسراییل را یکی از پایگاه های نظامی آمریکا در نظر گرفت که فرماندهان این پایگاه، اشخاص سرکشی هستند که از مافوق خود که در واشنگتن مستقرند، اطاعت محض ندارند. با این تعریف، ایران در نبرد با آمریکا است و اسراییل صرفا سرپوشی بر این نبرد می باشد.

کم کم معلوم می شود ایران از اول حق داشته

صرفنظر از ابعاد کوچک حمله ی اسراییل به ایران و قدرت مطلوب دفاعی پدافند ایران، این تجاوز به خاک کشورمان توسط بسیاری از کشورهای منطقه از جمله کشورهای مطرح عربی، محکوم شد. این را باید موفقیت دیپلماسی ایران دانست. این دیپلماسی با پشتوانه ی اقتدار نظامی ایران و با هوشمندی به ثمر نشست. مسئولین امر باید دقت کنند که برخی از رسانه ها، این موفقیت را به عنوان نتیجه ی دیپلماسی ضعف و تمایل به مذاکره در هر شرایطی، مغرفی نکنند.

در فضای رسانه ای درون ایران، یک دو دستگی مشهود است. دسته ی اول به تمسخر عملیات نظامی اسراییل پرداخته و در نتیجه دلیلی برای پاسخ به آن نمی بینند در حالیکه دسته ی دوم، خواهان انتقام و گوشمالی مجدد و شدید اسراییل هستند. در این بین، مقام معظم رهبری نکته ی استراتژیک مهمی را بیان فرمودند: “شرارت رژیم صهیونیستی نه باید بزرگنمایی شود و نه کوچک‌انگاری”.

یکی از پالس های مهم در همین زمینه را نرخ ارز و طلا به جامعه منتقل کرد. در فاصله ی زمانی بین اتمام عملیات وعده ی صادق 2 و آغاز حمله ی اسراییل به ایران، هر روز شاهد افزایش حباب نرخ ارز و طلا بودیم؛ ولی بلافاصله بعد از حمله ی اسراییل، حباب ها کاهش یافتند. اگرچه بخشی از این افزایش و کاهش حباب می تواند ناشی از رفتار جمعی مردم باشد؛ اما آیا امکان ندارد که اشخاصی مشغول دستکاری ادراک مردم باشند؟ شاید بخشی از تاثیرگزاران اقتصادی، با مداخله در حباب نرخ ارز و طلا، تمایل دارند تا جامعه را به سوی پرهیز از پاسخ به تجاوز سوق دهند. آیا نمی توان همین گروه را به کنترل کنندگان رسانه ها نیز تعبیر کرد؟ شاید تزریق منابع مالی به رسانه ها، یکی از ابزارهای همین تاثیرگزاران اقتصادی برای دستکاری ادراک مردم باشد. توجه به نام رسانه هایی که این خط فکری را تعقیب می کنند، به ما نشان می دهد که همین رسانه ها، در گذشته و به مناسبت های گوناگون، خواهان حمله ی نظامی ایران به افغانستان، پاکستان، آذربایجان و … بودند. آیا همه ی اینها تصادفی است؟ آیا وقت آن نرسیده که مسئولین امر، تولید کنندگان محتوا در فضای مجازی و بازنشرکنندگان آن در داخل کشور را بابت تحلیل های اشتباهی که در گذشته انجام داده اند، پاسخگو نمایند؟ آیا نباید آماری از میزان پیش بینی های درست و یا نادرست کلیه ی کسانی که برای جامعه حوراک فکری درست می کنند، به همین جامعه منتقل کرد؟ به نظر می رسد که در آستانه ی جنگ فراگیر منطقه ای و جهانی، شرایط کشور باید در پنج زمینه ی نظامی، دیپلماسی، امنیتی-اطلاعاتی، اقتصادی و رسانه ای مهیا باشد. در بسیاری از این سالها، متولیان نظامیِ میدان و مسئولین امنیتی-اطلاعاتی کشور، جور کم کاری و درک نادرست مقامات سایر حوزه ها را به دوش کشیدند. امیدوارم مسئولین امور اقتصادی، دیپلماسی و رسانه ای، توسط چکمه ی سربازان غربی از خواب بیدار نشوند.