گالری اسناد و نقشه های قدیمی و تاریخی خلیج فارس

نام خلیج فارس در آثار و کتیبه‌های برجا مانده از دوران باستان خودنمایی می‌کند. در کتیبه‌های دوره هخامنشی، از جمله کتیبه داریوش اول هخامنشی در مصر، نام «دریای پارس» برای ابد حک شده است. یک لوحه ی سنگی که در جزیره خارک پیدا شده است، نشان می دهد که تسلط ایرانیان بر خلیج فارس، قدمتی به اندازه تاریخ کهنسال سرزمین مادر دارد. در دیگر آثار تاریخی و جغرافیایی نیز می‌توان بارها نام خلیج فارس را مشاهده کرد. یونانیان، خلیج فارس را با نام «پرسیکوس سینوس» می‌شناختند. «نیارخوس»، سردار مقدونی، که در سال 326 ق.م، به دستور اسکندر مقدونی، خلیج فارس را پیمود و تا دهانه رود سند پیش رفت، در سفرنامه خود می‌نویسد: «اسکندر خیال داشت کشتی‌های زیاد ترتیب دهد و خود از دهانه سند تا دریای پارس . هند سیر کند.» او در جای دیگر می‌نویسد: «پس از دویست اُستاد(واحد سنجش طول یونانی) راه، به ریگ و از آن جا به دیلم و دهانه رودخانه اندیان آمدیم، رودخانه اندیان سرحد خوزستان و فارس و پس از سند، بزرگ ترین رودخانه است؛ هیچ یک از سواحلی که پیمودم، مانند دریای پارس، آباد و معمور نبود.» «فلاویوس آریانوس»، تاریخ‌نگار یونانی که در سده 2 ق.م، می‌زیسته است، در کتاب « آنابازیس» یا سفرهای جنگی اسکندر، نام «پرسیکون کاای تاس» که ترجمه درست خلیج فارس است را ذکر می‌کند. «استرابون»، جغرافی‌نگار یونانی، در کتاب «از ایندی تا ایبری» یا از هند تا اسپانیا، دریای جنوب ایران را خلیج فارس می‌نامد و محل زندگی اعراب را، منطقه‌ای بین دریای سرخ و خلیج فارس می‌داند. «اراتستن»، جغرافیدان نامی یونانی هم، از نام خلیج فارس برای معرفی دریای نیلگون جنوب ایران، بهره برده است. با این حال، شاید بتوانیم قدیمی‌ترین نقشه‌ای را که عنوان خلیج فارس در آن درج شده است، متعلق به «اصطخری» بدانیم. او در کتاب ارزشمند «مسالک و ممالک» که درباره تاریخ و جغرافیاست و در قرن چهارم هجری، هزار سال قبل، به رشته تحریر درآمده، نقشه‌ای از خلیج فارس و جزایر آن را ترسیم و صراحتاً از نام «بحر فارس»، برای نامگذاری این دریا، استفاده کرده است. پس از او، دانشمندانی مانند «ابوریحان بیرونی» و «ابن حوقل» نیز، نام «خلیج فارس» را در نقشه‌هایی که ترسیم کرده‌اند، به کار برده‌اند.

طرحی از نقشه خلیج فارس که توسط ابواسحاق اصطخری در اوایل قرن چهارم ترسیم شده است.

نقشه ی سرزمین های اطراف خلیج فارس ترسیمی توسط ابواسحاق اصطخری در اوایل قرن چهارم.

نام خلیج فارس در نقشه ای که در قرن نهم توسط یک کارتوگرافیست مشهور آلمانی ترسیم شده است.

نام خلیج فارس در نقشه ای که توسط دریانوردان فرانسوی در سال 899 هجری شمسی ترسیم شده است.

نقشه  ی ترسیمی در سال 955 هجری شمسی توسط آبراهام آرتلیوس آلمانی که نام خلیج فارس در آن ذکر شده است.

نقشه ی رسمی دولت عثمانی در سال 1108 هجری شمسی که در آن نام بحر فارس ذکر شده است.

نقشه ی ترسیمی توسط دریانوردان فرانسوی در اوایل قرن 12 هجری شمسی که نام خلیج فارس به وضوح در آن دیده می شود.

در ادامه بخشی از این نقشه ها، بدون ترتیب زمانی ترسیم ارائه شده اند.

نقشه ای ترسیم شده در حدود یکصد سال پیش در ایران

نقشه ای ترسیمی در اواخر قرن 13 هجری از ایران مورد استفاده در کشورهای عربی

نقشه ترسیمی در مورد سرزمین های عربی که در حدود دو قرن قدمت دارد. نکته ی جالب اینکه در این نقشه،

اثری از عمان، امارات، بحرین، عربستان، قطر و اردن نیست؛ اما نام خلیج فارس در قلب آن می درخشد.

نقشه ی سال 1966 میلادی از کشور تازه تاسیس عربستان که در آن نام خلیج فارس دیده می شود.

نقشه ی مورد استفاده در کتاب “تاریخ تمدن در وطن بزرگ عربی” چاپ 1973 که در آن همچنان از نام خلیج فارس استفاده شده است.

نقشه ی اقتباس شده از نوشته های ویل دورانت و استفاده شده در کتاب قصه الحضاره

چاپ 1965 که در گوشه ی سمت راست-پایین آن نام خلیج فارس دیده می شود.

نام خلیج فارس در نقشه ی موسوم به “سرزمین های عرب” انتشار دارالمقدس سال 1974 بیروت

نام خلیج فارس در نقشه ی “دولت خلفا” تالیف دکتر فیلیپ حتی 1974

نام خلیج فارس در یک نقشه ی قدیمی ترسیم شده در دوران عثمانی

نام خلیج فارس در نقشه های قدیمی مورد استفاده ی دریانوردان اروپایی

نقشه ی قدیمی هم عصر افشاریه با ذکر نام خلیج فارس در آن

نقشه ی قدیمی مورد استفاده ی دریانوردان اروپایی با نام خلیج فارس در آن

نقشه ی قدیمی مورد استفاده ی دریانوردان اروپایی با نام خلیج فارس در آن

نقشه ی مربوط به محدوده ی تمدن آشور و ذکر نام خلیج فارس در آن

نقشه ی قدیمی مورد استفاده ی دریانوردان اروپایی با نام خلیج فارس در آن

نقشه ی قدیمی مورد استفاده ی دریانوردان اروپایی با نام خلیج فارس در آن