ضرورت ایجاد پیمان دفاع جمعی آسیای باختری (ناتوی ایرانی)

دکتر کوروش گرجی

به گزارش نظرپرس و به نقل از فارس نیوز، سرعت بالای تحولات جهان، ناشی از آشکار شدن شکاف هایی در هژمون مسلط جهانی یعنی آمریکا است که چهار کانون مختلف آن را به چالش کشیده اند. این چهار کانون عبارتند از اتحادیه اروپا، روسیه، چین و محور مقاومت اسلامی به رهبری ایران.

در این شرایط، هدف روسیه، همانطور که توسط ولادیمیر پوتین بیان شد، حفظ روسیه و سرزمین های روس تبار است و اگرچه در حال حاضر این کشور شرایط لازم برای ایجاد یک هژمون جهانی را ندارد؛ اما منافع سنتی روسیه در جنوب مرزهای آن، قابل چشم پوشی نیست.

در مورد کشور چین هم تا این لحظه، اولویت ها صرفا اقتصادی بوده و این کشور به عنوان کارخانه ی تولید جهانی، دنبال حفظ مسیرهای توزیع و گردش کالا در سطح بین المللی می باشد. به باور متخصصان، چین هم همانند روسیه دارای گفتمان و شرایط لازم برای هژمون جهانی شدن، نمی باشد. در کل، به نظر می رسد که سیاست خارجی خجول چین، هنوز آمادگی حرکت به سمت هژمون جهانی شدن را ندارد؛ اما در حال حاضر، این کشور بسیار بیشتر از آمریکا، روسیه و اروپا به منابع انرژی غرب آسیا وابستگی دارد.

این روزها، اتحادیه اروپا با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می کند که عمدتا ناشی از تنش با روسیه هستند و در حالی که اروپای ها خود را متصل به هژمون آمریکا تعریف می کردند، ناگهان با صورت حساب هایی مواجه شدند که آمریکا برای آنها صادر میکند. با این حال، سابقه ی استعمارگری بسیاری از این کشورها، جای پای آنها را در غرب آسیا حفظ کرده است.

استقلال و موجودیت تاریخی غرب آسیا، تا حد زیادی به ایران وابسته شده است؛ به نوعی که ایران را خط مقدم جبهه ی شرق در برابر غرب به حساب می آورند. متخصصان باور دارند که اگر خط مقدم ایران دچار اخلال شود، دومینوی فروپاشی و تجزیه، توسط آمریکا و اتحادیه ی اروپا به سمت پاکستان و افغانستان حرکت کرده و بلافاصله غرب چین نیز درگیر خواهد شد. در چنین شرایطی، احتمال اقدام جدی از سوی روسیه، زیاد نبوده و هند نیز قطعا با آمریکا همسویی نشان خواهد داد.

تا پیش از فراگیر شدن انرژی های تجدید پذیر، چینی ها باید همچنان به نقش ایران در تولید و انتقال انرژی های فسیلی توجه داشته باشند. البته موقعیت جغرافیایی بی نظیر ایران به عنوان کوتاهترین خشکی یکپارچه ی متصل کننده ی جنوب به شمال در کل جهان نیز از منظر راه های تجاری زمینی برای چین، اهمیت زیادی دارد. چنین موضوعاتی، ضرورت تقویت هرچه بیشتر و سریعتر خط مقدم جهان شرقی در برابر مهاجمان بی رحم آمریکایی و اروپایی را به مقامات چینی یادآوری می نماید.

آخرین صف بندی قدرت های جهانی: بخش دوم

در این بین ایران نشان داده که می تواند با گفتمان الهی و انسانی خود، با بخش قابل توجهی از جامعه ی جهانی ارتباط موثر برقرار نماید. بر اساس تجربه، این ارتباط مستقل از دین، هویت فرهنگی و حتی ملیت افراد می باشد؛ زیرا بر اساس تاریخ، اکثریت مردم شیعه ی ایران، خطری را متوجه هویت مستقل همسایگان نمی کنند. بنابراین ایجاد یک پیمان دفاع جمعی در بین مردمی که هنوز هم دارای پیوستگی های کهن با ایران سیاسی امروز هستند، به عنوان یکی از ابتکارات می تواند مورد توجه دستگاه دیپلماسی این کشور قرار بگیرد. البته باید به خاطر داشت که دولت حاکم بر ایران نشان داده که جای دوست و دشمن را در حفظ منافع ملی خود، به خوبی نمی شناسد زیرا رییس جمهور پزشکیان، که دو مرتبه سفر به باکو را در کارنامه ی خود دارد، هنوز برنامه ای برای ارتباط موثر با کشور بزرگ چین ندارد. در حالیکه قطعا کشور چین در جمعیت، تکنولوژی، تولید، اقتصاد، صنایع نظامی، فرهنگ و دوستی تاریخی با ایران، جایگاه ویژه ای دارد.

اگرچه از نظر ژنتیکی، تاریخی، فرهنگی، زبانی و … شباهت های چشمگیری بین مردم ساکن در کشورهای ایران، ارمنستان، تاجیکستان، پاکستان، عراق، آذربایجان، ترکیه، افغانستان، گرجستان، جنوب روسیه، نخجوان و آرتسخ وجود داشته و همه ی این کشورها در صورت رهایی از بند استعمار خارجی و غربزده های داخلی خود، گزینه های بسیار موثری در تشکیل دفاع جمعی آسیای باختری (ناتوی ایرانی) خواهند بود؛ اما جایگاه ویژه را باید برای کشورهای ایران، ارمنستان، پاکستان، تاجیکستان و عراق قائل شد. زیرا حضور جمعیت موثر ارمنی در ایران و ارتباط خوب مردم دو کشور، ارتباطات قومی و زبانی با پاکستان، زبان و ریشه های تاریخی مشترک با تاجیکستان و اعتقادات مذهبی یکسان با بخش چشمگیری از مردم عراق عوامل بسیار متحد کننده ای هستند که باید مد نظر دستگاه دیپلماسی ایرانی قرار گیرد.

بدیهی است که این ناتوی ایرانی با حضور هرچه بیشتر و موثرتر همه ی مردم منطقه، قدرتمندتر می گردد؛ اما در این بین، به نظر می رسد که ارمنستان جایگاه ویژه ای داشته باشد. زیرا این کشور علاوه بر غربزده های داخلی، از سه طرف با دولتهای غیر دوست احاطه شده و ایران راه تنفسی برای مردم آن محسوب می گردد. همانگونه که ایران برای حفظ خط مقدم دفاع جهان شرقی در برابر تهاجم غرب، به کمک فوری چین نیاز دارد، ارمنستان نیز برای حفظ خط مقدم تمدن ایرانی، به کمک فوری کشور ایران نیاز دارد.

دومین گزینه را باید پاکستان در نظر گرفت که عضویت در بریکس و رفع مشکلات اقتصادی، میتواند این کشور را به یک عضو موثرتر در پیمان مذکور تبدیل نموده و عراق و تاجیکستان نیز گزینه های بعدی برای قدرت بخشیدن به پیمان فوق یعنی پیمان دفاع جمعی آسیای باختری هستند. بدیهی است که پس از برداشتن اولین گامها در ایجاد این پیمان دفاع جمعی، سایر کشورها با سرعت بیشتری به آن می پیوندند چون خلاء تضمین امنیت در منطقه ی غرب آسیا، بسیار مشهود است. سخت ترین مرحله در برداشتن چنین گامی، قطعا توجیه دستگاه سیاست خارجی ایران است. بیش از دو دهه است که کارشناسان امر، خطر به انزوا کشیده شدن نیروهای خبره در وزارت امور خارجه ی ایران را هشدار میدهند؛ اما درهای سیاست خارجه ی ایران معمولا بر یک پاشنه می چرخد. خطر ظریفیسم، برای موجودیت و یکپارچگی ایران، جدی است و تا این تفکر در دستگاه خارجی ایران حاکم است، نفوذی ها و جاسوسان نزدیک به وزیر خارجه ی ایران با کمک فرانچسکوها، برجامی را برای ایران تهیه می کنند که پس از دو سال مذاکره و صرف هزینه های کلان، ظریف و تیم مذاکره کننده اش، توان اعمال تغییر خاصی را در آن ندارند. تمام تمرکز محمد جواد ظریف به فریاد “هیهات من الچای دبش” بوده و متوجه وجود کلمه ی “تعلیق” و بندهای مربوط به “مکانیزم ماشه” در برجام نشد. بنابراین سخت ترین مرحله ی کار، توجیه دستگاه خارجه ی ایران برای دست برداشتن از تفکرات کاریکاتوریستی از سیاست خارجی است.

در پایان، امید است تا دولت حاکم بر ایران، پس از نزدیک به پنج دهه آزمودن صداقت و انسانیت دنیای غرب، به واقعگرایی سیاسی روی آورده و به جای اعتماد چشم و گوش بسته به غرب، نیم نگاهی نیز به شرق داشته باشد.